Fietsinstallaties in het BSO: zo word je op school opgeleid tot fietstechnicus

Wie graag aan fietsen sleutelt, kan daar in het secundair onderwijs zelfs een beroep van maken. In de derde graad secundair beroepsonderwijs bestaat Fietsinstallaties duaal, een opvallend praktijkgerichte STEM-opleiding waarin ook elektrische fietsen en elektronica een belangrijke plaats krijgen.

Tweejarige opleiding tot fietstechnicus

Fietsinstallaties duaal behoort tot de arbeidsmarktgerichte finaliteit van de derde graad BSO en duurt twee jaar. Het gaat dus om het vijfde en zesde middelbaar. De opleiding leidt naar de beroepskwalificatie fietstechnicus niveau 4. [1]

Leerlingen leren veel meer dan een band vervangen of een ketting opleggen. Ze bouwen gewone en elektrische fietsen op, stellen ze af volgens de voorschriften van de fabrikant en voeren onderhoud en herstellingen uit. Ook het opsporen van storingen en het vervangen van onderdelen behoren tot het programma.

Een belangrijk onderdeel is tegenwoordig elektronica. Leerlingen leren diagnoses stellen en mechanische, elektrische en elektronische onderdelen herstellen. Ook aanverwante voertuigen kunnen aan bod komen, zoals e-steps, go-carts, rolstoelen en eenwielers. [2]

Minstens 20 uur per week op de werkvloer

Fietsinstallaties is een duale opleiding. Meer dan de helft van de opleiding vindt daardoor niet op school, maar op een echte werkplek plaats. Over een volledig jaar gaat het gemiddeld om minstens 20 uur per week werkplekleren.

Hoe de overige lessen worden ingevuld, verschilt per school. Er bestaat geen algemeen Vlaams lessenrooster. De algemene vorming omvat onder meer PAV, Frans of Engels, levensbeschouwing en lichamelijke opvoeding. Daarnaast kunnen op school praktijklessen worden georganiseerd.

Een concreet voorbeeld toont hoeveel praktijk erbij komt kijken. Het Ensorinstituut in Oostende voorziet in zijn lessentabel zes uur praktijk op school en daarnaast een trajectinvulling van 22 uur via tewerkstelling. De volledige opleiding omvat er 38 uur per week.

Van klassieke fiets tot moderne e-bike

De opleiding sluit daarmee aan bij de veranderingen in de fietsenbranche. Een fietstechnicus moet tegenwoordig niet alleen remmen, versnellingen, wielen en aandrijvingen kunnen onderhouden. Ook motoren, elektrische componenten en elektronische storingen van e-bikes behoren tot het vakgebied.

Bij KTA Brugge komen bijvoorbeeld eveneens klantencontact, werkplanning en het gebruik van technische schema's en meettoestellen aan bod. De leerling wordt dus voorbereid om na het secundair onderwijs daadwerkelijk als fietstechnicus of fietsenmaker aan de slag te gaan.

Waar kun je Fietsinstallaties volgen?

Het aanbod is in Vlaanderen relatief beperkt. Onderwijskiezer vermeldt de opleiding in de provincies Antwerpen, Limburg, Oost- en West-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Tot het actuele of recent officieel geprogrammeerde aanbod behoren onder meer Tectum in Berchem, GO! SO De Vesten in Herentals, DuO²-Gent in Sint-Amandsberg, KTA Brugge en het Ensorinstituut in Oostende.

Daarnaast kregen onder meer Syntra Brussel en SyntraPXL in Pelt toestemming om Fietsinstallaties duaal te programmeren. Oudere Vlaamse programmatiebesluiten vermelden daarnaast locaties zoals PROVIL, TechniGO! Aalst, GO! talent Dendermonde en Syntra West. Omdat programmatie niet automatisch betekent dat een richting ieder schooljaar effectief wordt ingericht, is het belangrijk het actuele aanbod bij de school te controleren.