Waarschuwing voor automobilisten: als een fietser afstapt veranderen alle regels

Eén stap naast de fiets kan juridisch veel veranderen

De Belgische wegcode maakt een duidelijk onderscheid tussen iemand die op de fiets rijdt en iemand die met de fiets aan de hand loopt. Wie zijn fiets aan de hand leidt, wordt beschouwd als een voetganger. Dat staat expliciet in de regels die Wegcode.be bundelt. [1]

Dat betekent dat een automobilist niet alleen moet kijken naar het voertuig dat voor hem rijdt, maar ook naar de manier waarop de fietser zich verplaatst. Rijdt iemand op zijn fiets, dan gelden de regels voor fietsers en bestuurders van een rijwiel. Stapt die persoon af en loopt hij met de fiets aan de hand, dan gelden de regels voor voetgangers.

Dat onderscheid kan bijvoorbeeld belangrijk zijn bij het oversteken van een weg. Een fietser die op zijn fiets een oversteekplaats voor fietsers zonder voorrang wil gebruiken, moet rekening houden met naderende voertuigen. Een automobilist hoeft daar dus niet automatisch dezelfde voorrang te geven als aan een voetganger op een zebrapad. [2] Maar als de fietser afstapt en met zijn fiets aan de hand verdergaat, verandert zijn juridische positie.

Op een zebrapad krijgt het verhaal een andere wending

Het duidelijkste voorbeeld is een zebrapad. Een fietser die op zijn fiets naar een zebrapad rijdt, kan niet zomaar dezelfde voorrang claimen als een voetganger. Wil hij als voetganger gebruikmaken van het zebrapad, dan moet hij afstappen en zijn fiets aan de hand meenemen.

Voor automobilisten is dat belangrijk. Bestuurders moeten voorrang verlenen aan voetgangers die zich op een oversteekplaats voor voetgangers bevinden of op het punt staan zich erop te begeven. [3]

Zie je dus een fietser die van zijn fiets stapt en vervolgens met zijn fiets aan de hand het zebrapad wil oversteken, dan moet je die situatie als een overstekende voetganger behandelen.

Dat betekent overigens niet dat een fietser vlak voor een auto zomaar mag afstappen en zonder kijken de weg op kan stappen. Ook voetgangers moeten rekening houden met het naderende verkeer en mogen zich niet zomaar in een gevaarlijke situatie begeven.

Voor de automobilist blijft de boodschap echter duidelijk: een fietser die afstapt, kan op dat moment juridisch een voetganger zijn.

Ook aan een kruispunt is het verschil belangrijk

De verandering speelt niet alleen bij zebrapaden. Ook op kruispunten kunnen fietsers en voetgangers onder verschillende regels vallen. Een fietser is een bestuurder en moet bijvoorbeeld de voorrangsregels respecteren. Komt een fietser van rechts, dan kan hij onder de omstandigheden voorrang hebben. Komt een auto van rechts, dan moet de fietser die voorrang verlenen wanneer de voorrang van rechts geldt.

Stap de fietser echter af en gaat hij met de fiets aan de hand lopen, dan verandert zijn hoedanigheid. Wegcode.be vermeldt uitdrukkelijk dat iemand die met een fiets aan de hand loopt, een voetganger wordt.

Dat betekent niet dat elke voetganger automatisch voorrang heeft. De precieze plaats en situatie blijven bepalend. Een voetganger die bijvoorbeeld een rijbaan oversteekt buiten een zebrapad moet rekening houden met naderende voertuigen.

Ook voor automobilisten geldt dus: kijk niet alleen naar het feit dat iemand een fiets bij zich heeft. De manier waarop die persoon zich verplaatst, bepaalt mee welke verkeersregels van toepassing zijn.

Automobilisten moeten vooral het gedrag voorspellen

Voor automobilisten kan een fietser die plots afstapt een lastige verkeerssituatie opleveren. Een fietser kan bijvoorbeeld eerst richting een zebrapad rijden en vervolgens naast zijn fiets gaan lopen. Vanaf dat moment is hij juridisch een voetganger.

Dat betekent dat bestuurders extra voorzichtig moeten zijn wanneer ze een fietser zien naderen bij een zebrapad of andere oversteekplaats. De nieuwe Code van de openbare weg behoudt hetzelfde basisprincipe: bestuurders moeten voorrang verlenen aan voetgangers die zich op een oversteekplaats bevinden of op het punt staan zich erop te begeven. [4]

Er is dus een belangrijk verschil tussen een fietser die een zebrapad oprijdt en een fietser die afstapt en met zijn fiets aan de hand het zebrapad oversteekt. Voor fietsers is de boodschap even belangrijk. Afstappen is geen truc om op elk moment voorrang af te dwingen. Wie te voet oversteekt, moet nog altijd de algemene regels voor voetgangers naleven en rekening houden met het verkeer.

Voor automobilisten is vooral anticiperen belangrijk. Zie je een fietser naast zijn fiets lopen, behandel hem dan niet automatisch als een fietser. Hij is juridisch een voetganger. En precies dat kleine verschil kan bepalen wie voorrang moet verlenen.